Niçin Jakarteks petten geri dönüşüm iplik kullanmayı tercih etmiyor?

22 2025 / 10:15

"Genel çerçeveden baktığımızda PET şişeden iplik üretimi sürdürülebilir değil. Sonuçta PET şişe üretilmeye devam edecek ve PET şişeden üretilen iplik de bir sonraki aşamada çöplüğe ya da yakılmaya gönderilecek."

“Plastik doğada yok olmaz. Mühendislik bu işi çözemez”

Prof. Dr. Sedat Gündoğdu doğanın plastik gibi sentetik – kendisi için yabancı olan – maddelere dair sınırlı bir kapasiteye sahip olduğunu hatırlararak, plastik kirliliğinin bugün vardığı boyuta ilişkin şu bilgileri paylaşıyor:

“Yıllık üretimi 450 milyon tona ulaşan plastiğin %40’ı da neredeyse tek kullanımlık, yani hemen çöpe dönüşüyor. Onun da çoğunu çevreye atıyoruz. 1950’den günümüze kadar üretilen toplam plastik miktarı ise 13 milyar tona ulaşmış vaziyette. Bunun %50’si doğada çöp olarak bulunuyor; düzenli düzensiz depolama sahalarında ya da etrafta. %11’i yakılmış, %30’u hala kullanımda, %9’u da geri dönüşüm denilen sisteme dâhil. Ancak bu geri dönüşüm denilen şey de çoğunlukla aşağı yönlü. Yani şişeden şişeye ya da tekstilden tekstile değil. Daha çok başka malzemelere dönüştürülüyor. Yani bizim çevrede yaklaşık 6,5 milyar ton çöpümüz var ve bunların da önemli bir kısmı okyanusları ve toprağı kirletiyor.”

“Genel çerçeveden baktığımızda PET şişeden iplik üretimi sürdürülebilir değil”

Sürdürülebilir bir çözüm olarak ön plana çıkarılan plastik geri dönüşümünün bu anlamda etkili bir yöntem olup olmadığını sorduğumuzda ise Gündoğdu bunu “1960’larda Amerikalı plastik ve kimyasal üreticilerinin geliştirdiği ve sattığı bir hayal” olarak nitelendiriyor. Üzerinden 70 yıl geçmesine rağmen halen daha düzgün bir mekanik geri dönüşüm teknolojisi dahi bulunmadığını ve bugün kimyasal geri dönüşüm olarak pazarlanan tüm teknolojilerin aslında 1960’lara ait olduğunu söyleyerek, plastikler söz konusu olduğunda geri dönüşümün bir aldatmaca olduğunu savunuyor. Ayrıca PET şişeden iplik üretimi gibi uygulamaları döngüsellik veya çevre dostu olma kapsamında değerlendirmeyi de doğru bulmadığını sözlerine ekliyor:

“Genel çerçeveden baktığımızda PET şişeden iplik üretimi sürdürülebilir değil. Sonuçta PET şişe üretilmeye devam edecek ve PET şişeden üretilen iplik de bir sonraki aşamada çöplüğe ya da yakılmaya gönderilecek. Bu endüstriyel simbiyozis denilen ve simbiyozisin asıl anlamıyla uzaktan yakından alakası olmayan mühendislik yaklaşımı aslında doğa için ve insan sağlığı için ciddi bir tehdit. Çünkü tekstil sektörü örneğin kendi ürettiğinin akıbetiyle ilgilenmek yerine ambalaj sektörüyle ilgileniyor.”

“Geri dönüştürülmüş plastikten kumaşlar sıfır plastikten olanlara göre daha fazla mikrofiber salıyor”

Doğada tekstil kaynaklı mikroplastik kirliliğinin boyutunun ciddiyetini ise “Kendi kullandığı plastiğin neticesinde ortaya çıkan mikrofiber kirliliği bugün en büyük mikroplastik tehdidi. Bizim incelediğimiz her iki mikroplastiğin biri mikrofiber yani ya polyester ya akrilik ya da naylon” diyerek ortaya koyuyor: “Tekstil endüstrisinin bunu dert etmesi lazım. Başka malzemelerin geri dönüşümü ayrıca o malzemelerde kullanılan kimyasalların da tekstil ürünlerine geçmesine neden oluyor. Ayrıca geri dönüştürülmüş plastikten üretilen kumaşlar sıfır plastikten üretilenlere göre daha fazla mikrofiber salıyor.”

Yazının tamamına ulaşabileceğiniz link:
https://www.textilegence.com/plastiksiz-bir-yasam-mumkun-imkansiz-olan-plastiksiz-tek-kullanimlik-yasam/